على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

632

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

( از باب كرم ) : بسيار خاموش و عاقل گرديد . بلاتگين ( bal tegin ) ا . پ . گرز آهنين و يا چوبين . بلاثق ( bal seq ) و بلاثيق ( bal siq ) ع . ج بلثوق ( bolsuq ) . بلاج ( bal j ) ا . پ . بوريا و حصير . و گياهى كه از آن بوريا بافند . بلاجور ( bal jur ) ا . پ . گاو جوان سياه . بلاخ ( bel x ) ص . ع . نسوة بلاخ : زنان كلان سرين . بلاخ ( bol x ) ا . ع . درخت هنديان . بلاخية ( bol xiyat ) ا . ع . زن بزرگ شريف النسب . بلاد ( bel d ) ع . ج بلدة ( baldat ) . بلاد ( bel d ) م . ع . مبالدة و با چوب و يا شمشير يكديگر را زدن . بلاد ( bel d ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شهرها . و تخطيط بلاد : علم جغرافى . بلادة ( bal dat ) ا . ع . مستى . و كندى خاطر . بلادة ( bal dat ) م . ع . بلد بلادة ( از باب كرم ) : مست و كند خاطر گرديد . بلادت ( bal dat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كندى هوش و كودنى و تيماو . بلادر ( bal dar ) ا . پ . زرينه و پيرايهء زنان عموما و زرينه‌اى كه بر سر بندند خصوصا . بلادر ( bal dor ) ا . پ . درختى هندى كه بيونانى انقرديا گويند . بلادرى ( bal dori ) ا . پ . معجونى كه از بلا در ترتيب دهند . بلادن ( bell don ) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - گياهى سمى از طايفهء سلانه و شبيه بتاتوره و بزر البنج . و از آن جوهر سمى گيرند موسوم به اتروپين . بلادور ( bal dur ) ا . پ . بلادر . و در فارسى هندى تصدقات . بلاده ( bal de ) و ( bel de ) ص . پ . بلابه و بدكار . و فاسق و نابكار . و مفسد و گمراه . بلار ( bal r ) ا . پ . آذربويه و اشنان . بلار ( ball r ) ا . پ . مر . بلور . بلارج ( bal raj ) ا . پ . پرنده‌اى كه لك‌لك نيز گويند . بلارك ( bal rak ) ا . پ . پولاد جوهردار . و شمشير جوهردار . و جوهر شمشير . بلارى ( ball ri ) ص . پ . مر . بلورى . بلاز ( bol ' z ) ا خ . ع . شيطان . و ا . مرد كوتاه . و كودك ستبر سخت . بلاز ( bel ' z ) ا . ع . كودك ستبر سخت . بلازة ( bal ' zat ) م . ع . گريختن . و دويدن . و سير خوردن . بلازده ( bal - zade ) ص . پ . بدبخت . بلاژ ( bel j ) م ف . پ . بىسبب و بىجهت و بدون دليل . بلاس ( bal s ) ا . ع . گليم - معرب پلاس فارسى ج : بلس ( bolos ) . بلاس ( ball s ) ا . ع . پلاس‌فروش . بلاس‌آباد ( bal s - b d ) ا خ . پ . نام موضعى در مداين كه تازيان آن را ساباط گفتندى . بلاساغون ( bal s qun ) ا خ . پ . شهرى از تركستان نزديك كاشغر - گويند پايتخت افراسياب بود و تا زمان گور خان در تصرف اولاد او بوده . بلاسيدن ( bal sidan ) ف ل . پ . پلاسيدن و داراى سطح چين خورده و ناهموار شدن چيزهاى گرد و مدور مانند هندوانه . و خشك شدن و چين خوردن ميوه قبل از رسيدن . بلاسيوس ( bel sius ) ا . پ . چيزى است آبگينه مانند كه در كنار درياها يافت مىشود بتازى رئة البحر گويند . بلاش ( bal c ) ا . پ . مرد عارف و عالم و ا خ . نام پسر فيروز شاه و نام شهرى كه اين شاهزاده در نزديكى مرو بنا نمود . بلاش ( bel c ) م ف . پ . بلاژ و بىسبب و بىجهت . بلاشجرد ( bal c - jerd ) و بلاشگرد ( bal c - gerd ) ا خ . پ . نام شهرى كه بلاش پسر فيروز شاه در نزديكى مرو بنا نهاده . بلاشك ( bel - cakk ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بدون شك و بدون شبهه و بطور يقين و اطمينان . بلاصة ( bal sat ) م . ع . بلاص بلاصة : گريخت و دويد بلاصى ( bal siy ) ع . ج بلنصاة ( balans t ) . بلاط ( bal t ) ا . ع . زمين رست و هموار و سنگهائى كه در سرا و جز آن گسترده باشند . و هر زمين كه بر آن سنگ يا خشت پخته گسترده باشند . و ا خ . دهى در دمشق . و قلعه‌اى در اندلس . و موضعى در مدينه ما بين مسجد آن حضرت صلى اللّه عليه و آله و بازار كه در آن سنگها گسترده‌اند . و شهرى ميان مرعش و انطاكيه كه اكنون خراب است . و موضعى در قسطنطنيه كه سيف الدوله اسيران را در آنجا مقيد مىداشت . و بلاط الارض ا . روى زمين . يا منتهاى صلب از زمين . بلاط ( bel t ) م . ع . بالط مبالطة و بلاطا . مر . مبالطة . بلاطح ( bol teh ) ص . ع . سلاطح بلاطح : از اتباع است . بلاطنس ( bal tonos ) ا خ . ع . شهر كوچكى در شام كه در آن قلعه و اشجار و چشمه‌ها مىباشد .